ดร.ศิรามาศ โกมลจินดา หญิงแกร่งแห่งวงการฟิสิกส์ดาราศาสตร์ไทย

ในยุคที่วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอวกาศก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว ประเทศไทยเองก็มีบุคลากรคุณภาพที่ขับเคลื่อนวงการนี้ให้ทัดเทียมระดับสากล หนึ่งในบุคคลสำคัญคือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศิรามาศ โกมลจินดา นักฟิสิกส์หญิงแกร่งผู้เปี่ยมด้วยความหลงใหลในดวงดาว ผู้ซึ่งไม่เพียงแต่ไขความลับของจักรวาลผ่านงานวิจัยเข้มข้น แต่ยังเป็นกำลังหลักในการสร้างภูมิคุ้มกันให้โลกผ่านระบบเตือนภัยสภาพอวกาศ และเป็นแสงนำทางให้กับเยาวชนไทยที่มีความฝันจะเป็นนักวิทยาศาสตร์

เส้นทางสู่ดวงดาวของ ดร.ศิรามาศ เริ่มต้นจากความหลงใหลในจักรวาล ซึ่งเป็นแรงผลักดันให้เธอมุ่งมั่นศึกษาจนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคนเทอร์เบอรี (University of Canterbury) ประเทศนิวซีแลนด์ ปัจจุบันรับหน้าที่สำคัญเป็นอาจารย์ประจำภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านฟิสิกส์ (Thailand Center of Excellence in Physics หรือ ThEP) โดยมีความเชื่ออันแรงกล้าว่า การทำความเข้าใจกลไกของจักรวาลไม่ได้เป็นเพียงเรื่องไกลตัว แต่เป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้มนุษย์เข้าใจโลกและการดำรงอยู่ของชีวิตได้ดียิ่งขึ้น

บทบาทที่โดดเด่นที่สุดประการหนึ่งของ ดร.ศิรามาศ คือการเป็นหัวหน้ากลุ่มวิจัยระบบนิเวศโลก-อวกาศ และเป็นผู้นำในการก่อตั้ง “ศูนย์เตือนภัยสภาพอวกาศ” (Space Weather Warning Center) ซึ่งถือเป็นภารกิจที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความมั่นคงทางเทคโนโลยี ในทางดาราศาสตร์ “สภาพอวกาศ” หมายถึงสภาวะแวดล้อมในอวกาศที่เปลี่ยนแปลงไปตามกิจกรรมของดวงอาทิตย์ โดยเฉพาะการเกิด “พายุสุริยะ” (Solar Storm) ซึ่งเป็นการปลดปล่อยอนุภาคพลังงานสูงและคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าออกมา หากพายุนี้มีความรุนแรงและพุ่งตรงมายังโลก อาจส่งผลกระทบมหาศาลต่อระบบดาวเทียม การสื่อสารวิทยุ ระบบนำร่องการบิน (GPS) และโครงข่ายไฟฟ้าบนพื้นโลก การทำงานของศูนย์เตือนภัยที่ ดร.ศิรามาศ ดูแลจึงเปรียบเสมือนด่านหน้าในการเฝ้าระวังและแจ้งเตือนเพื่อให้หน่วยงานต่างๆ เตรียมรับมือสถานการณ์ได้ทันท่วงที

นอกเหนือจากการเฝ้าระวังภัยจากอวกาศ ดร.ศิรามาศ ยังมีความเชี่ยวชาญในงานวิจัยเชิงบูรณาการที่หลากหลายและลึกซึ้ง ไม่ว่าจะเป็นการศึกษา “รังสีคอสมิก” (Cosmic Rays) ซึ่งเป็นอนุภาคพลังงานสูงจากห้วงอวกาศลึกที่อาจส่งผลกระทบต่อชั้นบรรยากาศและสิ่งมีชีวิต หรือสาขาที่น่าตื่นเต้นอย่าง “ชีวดาราศาสตร์” (Astrobiology) ที่ศึกษาความเป็นไปได้ของสิ่งมีชีวิตในจักรวาล รวมถึง “โบราณดาราศาสตร์” (Archaeoastronomy) ที่เชื่อมโยงความรู้ทางดาราศาสตร์เข้ากับประวัติศาสตร์และอารยธรรมมนุษย์ สะท้อนให้เห็นถึงวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลในการนำฟิสิกส์ดาราศาสตร์มาประยุกต์ใช้ในหลากมิติ

อีกหนึ่งมิติที่สำคัญไม่แพ้งานวิจัย คือบทบาทในการเป็น “นักสื่อสารวิทยาศาสตร์” ดร.ศิรามาศ ทุ่มเทเวลาในการถ่ายทอดความรู้สู่สาธารณชนและเยาวชน ผ่านการเขียนหนังสือตำราเรียนและหนังสือเสริมความรู้ เช่น “INTENSIVE โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ม.ปลาย” เพื่อย่อยเรื่องราวยากๆ ของเอกภพให้เข้าใจง่าย สร้างแรงบันดาลใจให้นักเรียนไทยกล้าที่จะตั้งคำถามและค้นหาคำตอบตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศิรามาศ โกมลจินดา จึงไม่ได้เป็นเพียงนักวิจัยที่ทำงานอยู่ในห้องแล็บ แต่เป็นครูผู้จุดประกายความฝัน พัฒนาวงการวิทยาศาสตร์และดาราศาสตร์ไทยมีความเข้มแข็งและพร้อมที่จะก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคง การอุทิศตนของ ดร.ศิรามาศ จะยังคงสร้างผลกระทบเชิงบวกทั้งต่อวงการวิชาการและความตระหนักรู้ของสังคมไทยต่อไป

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• INTENSIVE โลก ดาราศาสตร์ และอวกาศ ม.ปลาย / ผศ.ดร. ศิรามาศ โกมลจินดา และ อ.ศักดิ์ดาวุฒิ เมืองก้อน
• ศูนย์ความเป็นเลิศด้านฟิสิกส์