กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล ของนาซา ได้เผยแพร่ภาพถ่ายล่าสุดที่เผยให้เห็นความมหัศจรรย์ของกระบวนการกำเนิดดาวฤกษ์ โดยเป็นภาพลำเจ็ตก๊าซร้อนแรงที่พุ่งพาดผ่านความมืดมิดของอวกาศ ปรากฏเป็นแถบสีชมพูและเขียวสดใส ซึ่งนักดาราศาสตร์ระบุว่านี่คือระบบวัตถุเฮอร์บิก-ฮาโร หมายเลข 80 และ 81 (HH 80/81) ที่มีความพิเศษคือเป็นกระแสการไหลออกของสสารจากดาวฤกษ์เกิดใหม่ ที่ยาวที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยสำรวจพบในจักรวาล
ความงดงามที่เห็นในภาพนี้ นักดาราศาสตร์เรียกว่า วัตถุเฮอร์บิก-ฮาโร (Herbig-Haro objects) ซึ่งเป็นบริเวณที่ส่องสว่างขึ้นเมื่อลำก๊าซที่มีประจุไฟฟ้าหรือไอออน ถูกพ่นออกมาจากดาวฤกษ์ที่กำลังก่อตัวด้วยความเร็วสูงมาก จนพุ่งไปปะทะกับกลุ่มก๊าซที่ถูกปล่อยออกมาก่อนหน้านี้ แรงปะทะดังกล่าวก่อให้เกิดคลื่นกระแทกที่รุนแรง กระตุ้นให้อะตอมของก๊าซเกิดการเรืองแสงจนมองเห็นเป็นรูปร่างต่าง ๆ ในอวกาศ โดยระบบ HH 80/81 นี้มีความยาวครอบคลุมพื้นที่กว้างใหญ่ถึง 32 ปีแสง ซึ่งถือเป็นสถิติที่น่าทึ่งมากสำหรับกระบวนการก่อตัวของดาวฤกษ์เพียงดวงเดียว
ต้นกำเนิดของปรากฏการณ์นี้มาจากสิ่งที่เรียกว่า ดาวฤกษ์ก่อนเกิด (Protostar) ที่กำลังเติบโตท่ามกลางมวลก๊าซและฝุ่นละออง โดยดาวเหล่านี้จะดึงดูดสสารรอบข้างเข้ามาหาตัวผ่าน “จานพอกพูนมวล” (Accretion disk) ที่หมุนวนอยู่รอบ ๆ แต่ด้วยอิทธิพลของสนามแม่เหล็กอันทรงพลังที่ขั้วของดาว อนุภาคบางส่วนจึงไม่ได้ถูกดึงเข้าไปรวมเป็นเนื้อดาว แต่กลับถูกเร่งความเร็วและพ่นออกสู่ภายนอกในลักษณะของลำเจ็ตตามแนวแกนหมุน จนกลายเป็นพลุไฟแห่งจักรวาลดังที่ปรากฏในภาพ
การค้นพบและบันทึกภาพในครั้งนี้เป็นการต่อยอดข้อมูลจากการสังเกตการณ์ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2538 ซึ่งช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจถึงวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ได้ดียิ่งขึ้นว่า พลังงานมหาศาลจากการก่อตัวนี้ส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมรอบข้างอย่างไร และเป็นเครื่องยืนยันถึงประสิทธิภาพของกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลที่ยังคงทำหน้าที่เป็นหูเป็นตาให้มนุษยชาติในการไขความลับของจักรวาลมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน
ข้อมูลอ้างอิง: SETI Institute
- Stellar Blast Sets Clouds Ablaze
