สร้างความประหลาดใจให้กับวงการดาราศาสตร์อีกครั้ง! เมื่อทีมนักวิทยาศาสตร์ออกตามล่าหาแหล่งกำเนิดของอนุภาคลึกลับพลังงานสูง แต่แทนที่จะพบหลุมดำมวลยิ่งยวด (Supermassive black hole) ตามที่ทฤษฎีเคยคาดการณ์ไว้ พวกเขากลับค้นพบ “โรงงานผลิตนิวตริโน” ที่ขับเคลื่อนด้วยอัตราการก่อตัวของดาวฤกษ์ที่รุนแรงในกาแล็กซีอันห่างไกล
อนุภาคนิวตริโน (Neutrino) มักถูกเรียกขานว่า “อนุภาคผี” เนื่องจากมันแทบจะไม่มีมวลและสามารถทะลุผ่านสสารทุกชนิดในเอกภพได้โดยไม่มีการสะดุด การตามล่าหาต้นตอของอนุภาคพลังงานสูงเหล่านี้เป็นความท้าทายใหญ่ของนักวิทยาศาสตร์มายาวนาน ซึ่งโดยปกติแล้วแหล่งกำเนิดหลักที่เรามักพบคือบริเวณพื้นที่รอบๆ หลุมดำมวลยิ่งยวด ที่ปลดปล่อยพลังงานมหาศาล ทว่าล่าสุด ข้อมูลจากการสังเกตการณ์ของกล้องโทรทรรศน์วิทยุอัลมา (ALMA – Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) ได้เปิดเผยภาพลักษณ์ใหม่ของแหล่งกำเนิดอนุภาคเหล่านี้ ผ่านกาแล็กซีที่เต็มไปด้วยฝุ่นหนาทึบซึ่งมีชื่อเล่นว่า แชโดว์บลาสเตอร์ (Shadow Blaster) หรือรหัส JCMT0402−0424
ในตอนแรก นักดาราศาสตร์เชื่อว่ารังสีอันรุนแรงและอนุภาคนิวตริโนที่พุ่งออกมาจากเป้าหมายนี้ จะต้องมีหลุมดำขนาดมหึมาซ่อนตัวอยู่เบื้องหลัง แต่ความจริงถูกเปิดเผยเมื่ออาศัยปรากฏการณ์เลนส์ความโน้มถ่วง (Gravitational lensing) ซึ่งเกิดจากแรงโน้มถ่วงของกาแล็กซี (Galaxy) ด้านหน้าที่ทำหน้าที่เสมือนแว่นขยายธรรมชาติ ช่วยขยายและดัดแสงของแชโดว์บลาสเตอร์ให้มองเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ข้อมูลที่ปรากฏกลับไม่พบร่องรอยของการแผ่รังสีจากหลุมดำเลยแม้แต่น้อย แต่พบว่ากลุ่มก๊าซและฝุ่นที่บดบังกาแล็กซีนี้ กำลังถูกแผดเผาด้วยการก่อตัวของดาวฤกษ์ดวงใหม่อย่างดุเดือด โดยเฉพาะบริเวณแกนกลางที่อัดแน่นไปด้วยสสาร ซึ่งมีขนาดความกว้างเพียง 14,191 ล้านล้านกิโลเมตร (หรือประมาณ 1,500 ปีแสง) เท่านั้น
การค้นพบที่ถูกเผยแพร่ผ่านวารสาร ScienceDaily เมื่อช่วงกลางเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 ได้พลิกโฉมความเข้าใจของเราที่มีต่อฟิสิกส์ดาราศาสตร์ไปอย่างสิ้นเชิง เพราะมันเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ชี้ให้เห็นว่า กาแล็กซีที่มีอัตราการเกิดของดาวฤกษ์อย่างหนาแน่นและเต็มไปด้วยฝุ่นควัน อาจเป็นแหล่งกำเนิดหลักที่ผลิตนิวตริโนพลังงานสูงปริมาณมหาศาลให้กับเอกภพ นับเป็นการเปิดมิติใหม่ในการศึกษาจักรวาลวิทยา ที่จะช่วยให้นักดาราศาสตร์สามารถไขความลับของอนุภาคผีที่กระจายตัวอยู่ทั่วทุกหนแห่งได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นในอนาคต
ข้อมูลอ้างอิง: Science Daily
- Scientists expected a black hole but found a neutrino factory powered by stars
