โครงการความร่วมมือระดับโลกเพื่อการค้นหาสิ่งมีชีวิตที่มีภูมิปัญญาจากนอกโลก เผยผลการใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุประสิทธิภาพสูงดักฟังสัญญาณจากดาวหาง 3I/ATLAS ซึ่งเป็นวัตถุที่เดินทางมาจากนอกระบบสุริยะลำดับที่ 3 เท่าที่เคยมีการค้นพบ โดยผลการวิเคราะห์ล่าสุดยืนยันว่าไม่พบสัญญาณวิทยุหรือร่องรอยของเทคโนโลยีจากอารยธรรมต่างดาวตามที่หลายคนคาดหวัง แต่ข้อมูลที่ได้กลับเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการศึกษาวิจัยทางดาราศาสตร์ในอนาคต
การสำรวจครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ “Breakthrough Listen” ซึ่งเป็นโครงการที่อุทิศตนเพื่อการค้นหา “ร่องรอยทางเทคโนโลยี” (Technosignatures) หรือสัญญาณวิทยุที่จงใจสร้างขึ้นโดยสิ่งมีชีวิตที่มีความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี ทีมวิจัยนำโดยนักดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ ได้ใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุ “กรีนแบงก์” (Green Bank Telescope) ในรัฐเวสต์เวอร์จิเนีย ซึ่งเป็นกล้องโทรทรรศน์วิทยุแบบจานเดี่ยวที่ปรับทิศทางได้และมีความไวสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยทำการตรวจวัดสัญญาณในช่วงความถี่วิทยุที่หลากหลายเป็นเวลากว่า 5 ชั่วโมง เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2568 ซึ่งเป็นช่วงเวลาประมาณหนึ่งวันก่อนที่ดาวหางจะเคลื่อนที่เข้าใกล้โลกมากที่สุด
ดาวหาง 3I/ATLAS ถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 โดยจากการคำนวณเส้นทางการโคจรพบว่ามันมีต้นกำเนิดมาจากนอกระบบสุริยะของเรา มันได้โคจรผ่านจุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในปลายเดือนตุลาคม และเดินทางเข้าใกล้โลกมากที่สุดในระยะประมาณ 270 ล้านกิโลเมตร ซึ่งคิดเป็นเกือบสองเท่าของระยะห่างระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ แม้จะเป็นระยะที่ค่อนข้างไกลแต่ก็เพียงพอที่เครื่องมือตรวจวัดอันทันสมัยจะสามารถดักฟังสัญญาณหากมีการรับส่งข้อมูลใด ๆ เกิดขึ้นจริง
ในกระบวนการค้นหา ทีมวิจัยใช้วิธีการสลับตำแหน่งการส่องกล้องระหว่างตัวดาวหางกับพื้นที่ว่างเปล่าข้างเคียงในรูปแบบที่เรียกว่า “ABACAD” ทุก ๆ 5 นาที เพื่อแยกแยะว่าสัญญาณที่ตรวจพบนั้นมาจากดาวหางจริง ๆ หรือเป็นเพียงสัญญาณรบกวนจากภาคพื้นดิน ผลปรากฏว่าทีมวิจัยพบสัญญาณที่เข้าข่ายน่าสงสัยจำนวน 9 รายการ แต่เมื่อวิเคราะห์อย่างละเอียดกลับพบว่าทั้งหมดเป็นเพียงสัญญาณรบกวนจากเทคโนโลยีของมนุษย์เราเอง ทั้งจากบนโลกและดาวเทียมที่โคจรรอบโลก ไม่ใช่สัญญาณจากสิ่งมีชีวิตต่างดาวแต่อย่างใด
แม้ผลลัพธ์จะออกมาว่าเป็นเพียงดาวหางธรรมดา แต่เหล่านักวิทยาศาสตร์ยืนยันว่าการสำรวจครั้งนี้ไม่ได้สูญเปล่า เนื่องจากรูปลักษณ์และพฤติกรรมของ 3I/ATLAS นั้นมีความเป็นดาวหางอย่างชัดเจนมาตั้งแต่ต้น ทว่าการใช้โอกาสที่หาได้ยากนี้ในการตรวจสอบให้แน่ชัดถือเป็นหัวใจสำคัญของกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หากนักวิทยาศาสตร์นิ่งนอนใจและไม่ทำการทดสอบเพียงเพราะเชื่อว่ามันเป็นแค่ดาวหาง เราอาจพลาดการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติไปอย่างน่าเสียดาย
การค้นคว้าครั้งนี้ช่วยให้เรายืนยันได้มั่นใจยิ่งขึ้นว่า 3I/ATLAS ไม่ใช่ “บีคอน” หรืออุปกรณ์ส่งสัญญาณที่อารยธรรมต่างดาวส่งมาเพื่อสื่อสารผ่านระบบสุริยะ นอกจากนี้ การศึกษาวินิจฉัยข้อสมมติฐานที่ดูเหมือนจะเป็นไปไม่ได้ ยังช่วยกระตุ้นการพัฒนาเครื่องมือและวิธีการตรวจวัดในรุ่นถัดไปให้ดียิ่งขึ้น เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับวัตถุแปลกปลอมลำดับถัดไปที่อาจแวะเวียนมาจากห้วงอวกาศอันไกลโพ้นในอนาคต โดยผลการวิจัยฉบับเต็มได้รับการเผยแพร่ผ่านคลังเอกสารวิชาการออนไลน์ arXiv เพื่อให้เหล่านักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกได้ศึกษาต่อยอดต่อไป
ข้อมูลอ้างอิง: Science Alert
- A Giant Telescope Searched 3I/ATLAS For Signs of Aliens. Here’s Why.
