ทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติเปิดเผยการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดวงใหม่ที่มีคุณสมบัติใกล้เคียงกับโลกอย่างน่าอัศจรรย์ โดยโคจรรอบดาวฤกษ์ที่มีลักษณะคล้ายดวงอาทิตย์ด้วยระยะห่างที่ใกล้เคียงกับโลกของเรา อย่างไรก็ตาม ดาวเคราะห์ดวงนี้อาจมีสภาพอากาศที่เย็นจัดจนกลายเป็นโลกแห่งน้ำแข็ง ซึ่งหนาวเย็นยิ่งกว่าดาวอังคารที่ขึ้นชื่อเรื่องความทารุณของอุณหภูมิเสียอีก
ข้อมูลล่าสุดจากการวิเคราะห์คลังข้อมูลของกล้องโทรทรรศน์อวกาศเคปเลอร์ (Kepler Space Telescope) ของนาซาที่ปลดระวางไปเมื่อปี พ.ศ. 2561 ได้เผยให้เห็นดาวเคราะห์ที่ใช้ชื่อรหัสว่า HD 137010 b ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากโลกออกไปประมาณ 146 ปีแสง ดาวเคราะห์ดวงนี้ถูกจัดให้เป็น “ผู้ท้าชิง” (Candidate) ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะที่มีโครงสร้างเป็นหินและมีขนาดใหญ่กว่าโลกเพียงเล็กน้อย โดยมีความน่าสนใจเป็นพิเศษตรงที่มันใช้เวลาในการโคจรรอบดาวฤกษ์แม่ประมาณ 1 ปี ซึ่งใกล้เคียงกับคาบการโคจรของโลกเราเป็นอย่างมาก
ความโดดเด่นของ HD 137010 b อยู่ที่ตำแหน่งวงโคจรซึ่งอยู่บริเวณขอบนอกของ “เขตที่อยู่อาศัยได้” (Habitable Zone) หรือบริเวณที่มีระยะห่างจากดาวฤกษ์พอเหมาะที่จะทำให้เอื้อต่อการมีน้ำในสถานะของเหลวบนพื้นผิวภายใต้ชั้นบรรยากาศที่เหมาะสม นี่ถือเป็นครั้งแรกที่เราได้พบดาวเคราะห์นอกระบบที่มีคุณสมบัติคล้ายโลก โคจรผ่านหน้าดาวฤกษ์ที่สว่างและอยู่ใกล้พอที่เทคโนโลยีในปัจจุบันจะสามารถเฝ้าสังเกตการณ์เพื่อศึกษารายละเอียดในเชิงลึกต่อไปได้
แต่ในความน่าตื่นเต้นนี้ยังมีประเด็นที่ท้าทาย เนื่องจากดาวฤกษ์แม่ HD 137010 แม้จะคล้ายดวงอาทิตย์แต่กลับมีอุณหภูมิต่ำกว่าและมีความสว่างน้อยกว่า ส่งผลให้ดาวเคราะห์ HD 137010 b ได้รับพลังงานความร้อนและแสงสว่างน้อยกว่า 1 ใน 3 ของที่โลกได้รับจากดวงอาทิตย์ นักวิทยาศาสตร์คาดการณ์ว่าอุณหภูมิพื้นผิวของมันอาจต่ำถึงลบ 68 องศาเซลเซียส ซึ่งหนาวเย็นกว่าอุณหภูมิเฉลี่ยบนดาวอังคารซึ่งอยู่ที่ประมาณลบ 65 องศาเซลเซียส
การค้นพบครั้งนี้ใช้เทคนิคการตรวจวัดการผ่านหน้า (Transit) ซึ่งเปรียบเสมือนการเกิดสุริยุปราคาขนาดจิ๋วเมื่อดาวเคราะห์เคลื่อนที่ผ่านหน้าดาวฤกษ์และบดบังแสงไปบางส่วน แม้ทีมนักวิจัยจะตรวจพบเหตุการณ์นี้เพียงครั้งเดียวจากการปฏิบัติภารกิจที่สองของเคปเลอร์หรือ K2 แต่ความแม่นยำของข้อมูลช่วยให้พวกเขาสามารถคำนวณคาบการโคจรได้จากการวัดระยะเวลาที่เงาของดาวเคราะห์เคลื่อนผ่านหน้าดาวฤกษ์ ซึ่งใช้เวลาประมาณ 10 ชั่วโมง
การจะเปลี่ยนสถานะจาก “ผู้ท้าชิง” เป็น “ดาวเคราะห์ที่ได้รับการยืนยันแล้ว” นั้น นักดาราศาสตร์จำเป็นต้องสังเกตการณ์การผ่านหน้าซ้ำอีกครั้งเพื่อให้แน่ใจว่าไม่ใช่สัญญาณรบกวน ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ยากลำบากเนื่องจากวงโคจรที่กว้างคล้ายโลกทำให้การผ่านหน้าเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก ความหวังในการยืนยันตัวตนของดาวดวงนี้จึงตกไปอยู่ที่กล้องโทรทรรศน์อวกาศเทสส์ (TESS) ของนาซา หรือกล้องโทรทรรศน์อวกาศคีออปส์ (CHEOPS) ขององค์การอวกาศยุโรป รวมถึงกล้องโทรทรรศน์อวกาศรุ่นใหม่ในอนาคต
แม้จะดูเหมือนเป็นโลกที่เย็นจัด แต่คณะผู้ค้นวิจัยซึ่งนำโดย อเล็กซานเดอร์ เวนเนอร์ จากสถาบันดาราศาสตร์แมกซ์พลังก์ ระบุว่า HD 137010 b ยังมีโอกาสที่จะเป็นโลกที่อบอุ่นหรือมีมหาสมุทรได้ หากมันมีชั้นบรรยากาศที่หนาแน่นไปด้วยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ช่วยกักเก็บความร้อนจากการจำลองแบบจำลองชั้นบรรยากาศ พบว่าดาวดวงนี้มีโอกาสสูงถึงร้อยละ 51 ที่จะอยู่ในเขตที่อยู่อาศัยได้แบบมองโลกในแง่ดี และมีความเป็นไปได้แบบครึ่งต่อครึ่งที่มันอาจจะอยู่นอกเขตที่เหมาะสมแก่การดำรงชีวิตโดยสิ้นเชิง ซึ่งผลการศึกษานี้ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร The Astrophysical Journal Letters เมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2569 ที่ผ่านมา
ข้อมูลอ้างอิง: NASA
- Discovery Alert: An Ice-Cold Earth?
