นักดาราศาสตร์ประสบความสำเร็จในการบันทึกภาพเคลื่อนไหวแบบเร่งเวลาหรือไทม์แลปส์ เผยให้เห็นบรรยากาศชั้นโคโรนาส่วนในของดวงอาทิตย์ที่ส่องสว่างเป็นสีเหลืองอ่อน ซึ่งนับเป็นภาพที่หาดูได้ยากของชั้นบรรยากาศที่ร้อนระอุที่สุดของดาวฤกษ์ดวงนี้ โดยผลงานดังกล่าวเป็นภาพจากอุปกรณ์บันทึกภาพโคโรนาหรือโคโรนากราฟที่มีชื่อว่า ASPIICS บนยานอวกาศในภารกิจ Proba-3 ซึ่งเผยให้เห็นพื้นที่ส่วนลึกของดวงอาทิตย์ที่มักจะถูกแสงสว่างจ้าบดบังอยู่เสมอ
เบื้องหลังความสำเร็จนี้เกิดจากภารกิจ Proba-3 ขององค์การอวกาศยุโรป ซึ่งประกอบด้วยยานอวกาศสองลำที่บินเรียงตัวกันอย่างแม่นยำในอวกาศ ยานทั้งสองลำทำหน้าที่ร่วมกันโดยลำหนึ่งจะทำหน้าที่เป็นแผ่นบังแสงอาทิตย์เพื่อสร้างสุริยุปราคาเทียมขึ้นมา ทำให้กล้องบนยานอีกลำสามารถมองเห็นและบันทึกภาพบรรยากาศชั้นโคโรนาส่วนในได้โดยตรงโดยไม่ถูกแสงจากพื้นผิวดวงอาทิตย์รบกวน ซึ่งภาพที่ปรากฏนี้เป็นการรวมข้อมูลจากสองแหล่ง คือภาพชั้นคอโรนาสีเหลืองจาก Proba-3 และภาพพื้นผิวดวงอาทิตย์สีส้มเข้มจากกล้อง AIA ของยาน NASA SDO
ความน่าสนใจของข้อมูลชุดนี้อยู่ที่การค้นพบโครงสร้างพลาสมาที่มีอุณหภูมิแตกต่างกันอย่างสุดขั้ว โดยปกติแล้วชั้นโคโรนาจะมีอุณหภูมิสูงกว่าพื้นผิวดวงอาทิตย์ถึง 200 เท่า แต่ในบางครั้งนักวิทยาศาสตร์กลับตรวจพบโครงสร้างที่เรียกว่า “พวยก๊าซ” ซึ่งประกอบด้วยก๊าซที่แตกตัวเป็นไอออนหรือพลาสมาที่มีความหนาแน่นสูง แม้อุณหภูมิของมันจะสูงถึงประมาณ 10,000 องศาเซลเซียส แต่ก็ถือว่าน้อยมากเมื่อเทียบกับชั้นโคโรนาโดยรอบที่มีอุณหภูมิพุ่งสูงถึงล้านองศาเซลเซียส พวยก๊าซเหล่านี้จะลอยตัวอยู่เหนือพื้นผิวดวงอาทิตย์และอาจยืดตัวออกจนกระทั่งระเบิดและสลัดมวลสารพุ่งกระจายออกสู่อวกาศในหลายทิศทาง
เหตุการณ์ที่บันทึกได้ในครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์มีความตื่นตัวสูงเมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2568 โดยอุปกรณ์ ASPIICS สามารถบันทึกภาพการระเบิดของพวยก๊าซที่แยกจากกันถึงสามครั้งภายในระยะเวลาเพียงห้าชั่วโมง ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นได้ยากมากในการสังเกตการณ์ช่วงสั้นๆ การที่กล้องใช้ฟิลเตอร์พิเศษในการตรวจวัดอะตอมของธาตุฮีเลียม ทำให้ภาพที่ได้มีลักษณะคล้ายกับสิ่งที่ตาของมนุษย์จะมองเห็นได้ในช่วงที่เกิดสุริยุปราคาเต็มดวงจริงๆ คือเห็นเป็นแสงสีเหลืองอ่อนละมุนตา
ภาพเคลื่อนไหวนี้เป็นการผสมผสานข้อมูลจากเครื่องโคโรนากราฟชนิดแอสปิกส์ (ASPIICS coronagraph) ของดาวเทียมโพรบา-3 (Proba-3) ที่แสดงภาพโคโรนาชั้นในของดวงอาทิตย์ (สีเหลือง) เข้ากับข้อมูลจากอุปกรณ์เอไอเอ (Atmospheric Imaging Assembly – AIA) บนยานเอสดีโอ (Solar Dynamics Observatory – SDO) ขององค์การนาซา (NASA) ที่แสดงภาพจานดวงอาทิตย์ (สีส้มเข้ม)
แหล่งที่มา: ESA/Proba-3/ASPIICS/NASA/SDO/AIA
แสงสีเหลืองที่ปรากฏเป็นพื้นหลังของชั้นโคโรนานั้น เกิดจากการกระเจิงของแสงอาทิตย์กับอิเล็กตรอนในบรรยากาศชั้นนอกสุดของดวงอาทิตย์ แสงที่อ่อนจ้านี้ช่วยเผยให้เห็นโครงสร้างที่ซับซ้อนของชั้นคอโรนาแม้ในช่วงที่ไม่มีการระเบิดเกิดขึ้นก็ตาม ความสำเร็จของภารกิจ Proba-3 ในการรักษาระดับการบินที่แม่นยำเพื่อสร้างสุริยุปราคาเทียมอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นการเติมเต็มจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ขาดหายไปในการศึกษาดวงอาทิตย์ ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถเฝ้าสังเกตการณ์ชั้นบรรยากาศส่วนในสุดได้อย่างสม่ำเสมอเป็นครั้งแรก และนำไปสู่ความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นเกี่ยวกับพฤติกรรมของดาวฤกษ์ที่เป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะของเรา
ข้อมูลอ้างอิง: Sci Tech Daily
- Rare Solar Eruptions Explode From the Sun in New Space Time Lapse
