นักวิทยาศาสตร์ค้นพบร่องรอยของแร่นิกเกิลปริมาณมากอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนในชั้นหินฐานบนดาวอังคาร ข้อมูลล่าสุดจากยานสำรวจเพอร์เซเวียแรนส์ของนาซาบริเวณช่องแคบเนเรตวาวัลลิส (Neretva Vallis) บ่งชี้ว่าพื้นที่นี้เคยมีสภาพแวดล้อมที่อุดมไปด้วยน้ำและแร่ธาตุที่เหมาะสมต่อการดำรงอยู่ของจุลินทรีย์โบราณ ถือเป็นการค้นพบชิ้นส่วนสำคัญที่ช่วยเติมเต็มจิ๊กซอว์ปริศนาเรื่องสิ่งมีชีวิตนอกโลก
นิกเกิลถือเป็นธาตุที่พบได้ทั่วไปในเศษอุกกาบาตที่กระจัดกระจายอยู่บนพื้นผิวดาวอังคาร แต่การค้นพบครั้งนี้กลับแตกต่างออกไป เฮนรี มาเนลสกี นักวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์จากมหาวิทยาลัยเพอร์ดู ระบุว่า นี่คือการตรวจพบนิกเกิลปริมาณมากที่สุดบนดาวอังคารที่ไม่ได้มาจากอุกกาบาตโดยตรง ปกติแล้วนิกเกิลส่วนใหญ่จะจมลงสู่แก่นดาวตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นการก่อตัวของดาวเคราะห์ ทำให้พบบนพื้นผิวได้น้อยมาก การพบแร่ชนิดนี้แทรกตัวอยู่ในชั้นหินในปริมาณสูงจึงเป็นข้อมูลใหม่ที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องกลับมาทบทวนกระบวนการเกิดและเปลี่ยนแปลงของหินบนดาวดวงนี้
ย้อนกลับไปเมื่อช่วงต้นปี พ.ศ. 2567 ยานสำรวจเพอร์เซเวียแรนส์ได้เดินทางผ่านช่องแคบเนเรตวาวัลลิส ซึ่งเป็นร่องน้ำโบราณที่เคยพัดพาน้ำเข้าสู่แอ่งเยเซโร (Jezero Crater) และได้พบกับชั้นหินสีอ่อนที่มีลักษณะแปลกตาซึ่งนักวิทยาศาสตร์ตั้งชื่อว่า “ไบรต์แองเจิล” (Bright Angel) ภายในหินก้อนนี้มีลักษณะทางธรณีวิทยาที่บนโลกมักเกี่ยวข้องกับกิจกรรมของจุลินทรีย์ เช่น แร่ไพไรต์หรือแร่เหล็กซัลไฟด์ และสารประกอบอินทรีย์ ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญในสภาพแวดล้อมที่อาจมีสิ่งมีชีวิต
เมื่อทีมวิจัยนำข้อมูลส่วนประกอบของหินตะกอนกว่า 126 ก้อนและพื้นผิวหินอีก 8 แห่งมาวิเคราะห์ พบว่ามีถึง 32 ก้อนที่มีนิกเกิลเจือปนอยู่สูงถึงร้อยละ 1.1 สิ่งที่น่าสนใจคือบนโลกของเรา แร่เหล็กซัลไฟด์ที่อุดมไปด้วยนิกเกิลมักพบในหินตะกอนโบราณที่ก่อตัวในสภาพแวดล้อมที่มีออกซิเจนต่ำ ซึ่งสอดคล้องกับหลักฐานที่ว่า พื้นที่บริเวณนี้ของดาวอังคารเคยมีกระแสน้ำไหลผ่านตะกอน และทำให้เกิดปฏิกิริยาทางเคมีอย่างต่อเนื่อง
แม้แหล่งกำเนิดดั้งเดิมของนิกเกิลอาจมาจากอุกกาบาตที่พุ่งชนดาวอังคาร แต่น้ำได้ทำหน้าที่ละลายและพัดพาแร่ธาตุเหล่านี้ไปสะสมตัวอยู่ในชั้นหิน สำหรับสิ่งมีชีวิตบนโลก นิกเกิลเป็นแร่ธาตุที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของจุลินทรีย์หลายชนิด การพบสารประกอบอินทรีย์ซึ่งเป็นโมเลกุลที่มีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบหลัก ร่วมกับนิกเกิลในปริมาณที่พร้อมให้สิ่งมีชีวิตนำไปใช้ประโยชน์ได้ ยิ่งตอกย้ำว่าดาวอังคารในอดีตเมื่อประมาณ 4,000 ล้านปีก่อน อาจเคยมีส่วนผสมที่พร้อมสำหรับจุลินทรีย์ที่ไม่ใช้ออกซิเจนแบบเดียวกับยุคเริ่มต้นของโลก
งานวิจัยชิ้นนี้ได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสาร Nature Communications เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2569 ซึ่งไม่เพียงแต่เป็นหลักฐานชั้นดีว่าดาวอังคารเคยมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการอยู่อาศัย แต่ยังท้าทายแนวคิดเดิมที่ว่าเราต้องค้นหาร่องรอยทางชีวภาพจากหินที่เก่าแก่ที่สุดเท่านั้น ชั้นหินในช่องแคบเนเรตวาวัลลิสที่อาจมีอายุน้อยกว่าพื้นที่ส่วนอื่นของแอ่งเยเซโร แสดงให้เห็นว่าช่วงเวลาที่ดาวอังคารเหมาะสมต่อสิ่งมีชีวิตอาจกินเวลายาวนานกว่าที่เคยคาดคิด การสำรวจอวกาศจึงต้องอาศัยการเปิดใจกว้าง เพื่อเตรียมรับความประหลาดใจครั้งใหม่ที่อาจถูกซ่อนอยู่ในทุกเส้นทางที่ยานสำรวจขับผ่าน
ข้อมูลอ้างอิง: Science Alert
- Unexpected Metal in Rocks on Mars Hints at The Possibility of Ancient Life
