คุณเคยสงสัยหรือไม่ว่า ท่ามกลางจักรวาลอันกว้างใหญ่ เราเป็นเพียงสิ่งมีชีวิตเดียวที่ดำรงอยู่หรือไม่? เมื่อพูดถึงภารกิจตามหาสิ่งมีชีวิตนอกโลก หลายคนอาจนึกถึงการส่งหุ่นยนต์ไปสำรวจดาวอังคาร แต่รู้หรือไม่ว่านักวิทยาศาสตร์ขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NASA) กำลังพุ่งเป้าความสนใจไปที่ดาวดวงเล็ก ๆ ดวงหนึ่งที่โคจรอยู่ห่างไกลออกไป นั่นคือ “ยูโรปา” (Europa) ดวงจันทร์บริวารของดาวพฤหัสบดี แล้วทำไมดวงจันทร์ที่ปกคลุมไปด้วยน้ำแข็งอันหนาวเหน็บดวงนี้ ถึงกลายเป็นเป้าหมายสำคัญอันดับต้น ๆ ในการค้นหาสิ่งมีชีวิต?
มหาสมุทรลับที่ซ่อนเร้นอยู่ใต้เปลือกน้ำแข็ง
ยูโรปา เป็นหนึ่งในดวงจันทร์ดวงสำคัญของดาวพฤหัสบดี (Jupiter) มีขนาดใกล้เคียงกับดวงจันทร์ของโลกเรา แต่มันมีลักษณะพื้นผิวที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง พื้นผิวของดวงจันทร์ยูโรปาถูกปกคลุมไปด้วยเปลือกน้ำแข็งหนาทึบ ทว่าสิ่งที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ตื่นเต้นที่สุดคือ สิ่งที่อยู่ข้างใต้ชั้นน้ำแข็งเหล่านั้น
ข้อมูลทางดาราศาสตร์บ่งชี้ว่า ภายใต้เปลือกน้ำแข็งของยูโรปา มีชั้นมหาสมุทรที่เป็นน้ำในสถานะของเหลวซ่อนอยู่ และที่น่าทึ่งคือ มหาสมุทรใต้พิภพแห่งนี้อาจมีปริมาณน้ำมากกว่าน้ำในมหาสมุทรทั้งหมดบนโลกรวมกันเสียอีก! ด้วยเหตุนี้ ยูโรปาจึงถูกจัดให้เป็นหนึ่งในสถานที่ที่มีศักยภาพสูงสุดในระบบสุริยะ สำหรับการค้นหาร่องรอยของสิ่งมีชีวิตนอกโลก
3 ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ยูโรปาอาจเป็น “บ้าน” ของสิ่งมีชีวิต
ตามหลักชีววิทยาและนิยามของสิ่งมีชีวิตดังที่เรารู้จัก การจะกำเนิดชีวิตได้นั้นต้องการองค์ประกอบพื้นฐาน 3 ประการ ซึ่งยูโรปาดูเหมือนจะมีคุณสมบัติเหล่านั้นอย่างครบถ้วน ได้แก่
1. น้ำในสถานะของเหลว (Liquid Water) สิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลกล้วนใช้น้ำเป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิต และมหาสมุทรใต้ดินอันมหาศาลของยูโรปาคือแหล่งน้ำที่สมบูรณ์แบบ
2. องค์ประกอบทางเคมีที่เหมาะสม (Right Chemical Elements) สิ่งมีชีวิตต้องการสารเคมีที่เป็นเสมือน “หน่วยพื้นฐาน” (Building blocks) เช่น คาร์บอน ไฮโดรเจน ไนโตรเจน ออกซิเจน ฟอสฟอรัส และกำมะถัน (ซัลเฟอร์) ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าธาตุที่สำคัญเหล่านี้มีปะปนอยู่บนดวงจันทร์ยูโรปา
3. แหล่งพลังงาน (Energy Source) เนื่องจากยูโรปาโคจรรอบดาวเคราะห์แก๊สยักษ์อย่างดาวพฤหัสบดี แรงโน้มถ่วงอันมหาศาลของดาวดวงแม่จะคอยดึงดูดและยืดหดตัวดวงจันทร์ยูโรปาอย่างต่อเนื่อง กระบวนการนี้ทำให้เกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “ความร้อนจากแรงไทดัล” (Tidal Heating) ซึ่งเป็นแหล่งความร้อนจากภายในดาว ความร้อนนี้เองที่อาจก่อให้เกิดระบบปล่องน้ำพุร้อนใต้ทะเล (Hydrothermal Systems) ที่ก้นมหาสมุทรของยูโรปา คล้ายกับที่พบใต้ทะเลลึกบนโลก ซึ่งเป็นบริเวณที่สิ่งมีชีวิตสามารถดำรงอยู่และเจริญเติบโตได้โดยไม่ต้องพึ่งพาแสงอาทิตย์
ความหวังครั้งใหม่กับภารกิจ “Europa Clipper”
ด้วยความเป็นไปได้ที่น่าตื่นเต้นนี้ NASA จึงได้ริเริ่มภารกิจ “ยูโรปาคลิปเปอร์” (Europa Clipper) ยานอวกาศลำนี้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเดินทางไปสำรวจดวงจันทร์ยูโรปาโดยเฉพาะ โดยมีเป้าหมายหลักในการตรวจสอบสภาพแวดล้อม ความหนาของชั้นน้ำแข็ง องค์ประกอบทางเคมี และค้นหาหลักฐานว่าภายใต้เปลือกน้ำแข็งนั้นมีสภาวะที่เอื้อต่อการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิตจริงหรือไม่
คำถามที่ว่า “มีสิ่งมีชีวิตบนยูโรปาหรือไม่?” ยังคงเป็นปริศนาที่รอการพิสูจน์ แต่ภารกิจ ยูโรปาคลิปเปอร์ จะเป็นกุญแจดอกสำคัญที่ไขความลับนี้ หากในอนาคตเราสามารถค้นพบร่องรอยของสิ่งมีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นเพียงจุลินทรีย์เล็ก ๆ ใต้ก้นมหาสมุทรของดวงจันทร์น้ำแข็งดวงนี้ นั่นจะไม่ใช่แค่การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุด แต่จะเปลี่ยนมุมมองที่เรามีต่อความหมายของชีวิตและจักรวาลไปตลอดกาล
แล้วคุณล่ะ คิดว่าเราจะพบเพื่อนร่วมจักรวาลที่ซ่อนตัวอยู่ใต้มหาสมุทรอันมืดมิดของยูโรปาหรือไม่? และหากเราพบสิ่งมีชีวิตที่นั่นจริง มนุษยชาติควรเตรียมตัวรับมือกับการค้นพบนี้อย่างไร?
ข้อมูลอ้างอิง: NASA
- Is There Potential for Life on Europa?
