ดวงจันทร์เปรียบเสมือนสมุดบันทึกประวัติศาสตร์ที่เก็บรักษาเรื่องราวการพุ่งชนในระบบสุริยะมานานกว่า 4,000 ล้านปี ล่าสุดคณะนักวิจัยจากสถาบันธรณีวิทยาและฟิสิกส์ธรณี (IGGCAS) ภายใต้สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน ได้ค้นพบหลักฐานชิ้นสำคัญจากตัวอย่างดินที่เก็บโดยภารกิจฉางเอ๋อ 6 (Chang’e-6) ซึ่งระบุว่าประเภทของอุกกาบาตที่เข้ามารุกรานระบบโลก-ดวงจันทร์ในช่วง 4,300 ล้านปี ถึง 2,800 ล้านปีก่อน มีการเปลี่ยนแปลงชนิดจากหน้ามือเป็นหลังมือ
ทีมนักวิทยาศาสตร์ได้แยกเศษหินจากการพุ่งชนจำนวน 40 ชิ้นที่มีอนุภาคโลหะขนาดเล็กจิ๋วปนอยู่ ซึ่งเปรียบเสมือน “แคปซูลกาลเวลา” ที่บันทึกร่องรอยการชนในยุคโบราณเอาไว้ ผลการวิเคราะห์พบว่าในกลุ่มเศษหินที่มีอายุเก่าแก่ถึง 4,300 ล้านปี ส่วนใหญ่เกิดจากการพุ่งชนของอุกกาบาตเหล็ก (Iron meteorites) และอุกกาบาตคอนไดรต์ธรรมดา (Ordinary chondrites) ซึ่งเป็นวัตถุจากระบบสุริยะชั้นใน โดยมีร่องรอยของอุกกาบาตที่มีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบอยู่น้อยกว่า 8 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น
อย่างไรก็ตามในกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุน้อยกว่าหรือประมาณ 2,800 ล้านปีก่อน สัดส่วนของโลหะที่มาจากอุกกาบาตคาร์บอนาเชียส (Carbonaceous asteroids) กลับพุ่งสูงขึ้นถึง 26 เปอร์เซ็นต์ การค้นพบนี้มีนัยสำคัญอย่างยิ่งต่อความเข้าใจเรื่องแหล่งกำเนิดน้ำบนโลก เนื่องจากอุกกาบาตชนิดคาร์บอนนี้เป็นแหล่งสะสมของน้ำและสารอินทรีย์ที่สำคัญ แต่การที่พวกมันเริ่มพุ่งชนระบบโลก-ดวงจันทร์ “ช้ากว่าที่เคยคาดกันไว้” ในขณะที่อัตราการพุ่งชนโดยรวมเริ่มลดน้อยลงแล้ว อาจหมายความว่าปริมาณน้ำและสารระเหยที่พวกมันนำมาส่งมอบให้กับโลกมีจำนวนจำกัดกว่าที่ทฤษฎีเดิมเคยประเมินไว้
สำหรับสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงประเภทอุกกาบาตครั้งใหญ่นี้ นักวิทยาศาสตร์คาดการณ์ว่าอาจเกิดจาก 3 ปัจจัยหลัก คือ การเคลื่อนย้ายตำแหน่งของดาวเคราะห์ยักษ์ (Migration of giant planets) ที่ช่วยผลักดันอุกกาบาตคาร์บอนจากวงโคจรภายนอกเข้ามาข้างในปรากฏการณ์ยาร์คอฟสกี (Yarkovsky effect) ที่ทำให้วงโคจรของดาวเคราะห์น้อยค่อยๆ เปลี่ยนไปตามแรงดันรังสีความร้อน หรือการแตกตัวของดาวเคราะห์น้อยคาร์บอนขนาดใหญ่จนกลายเป็นเศษซากจำนวนมหาศาล ซึ่งก้าวต่อไปของนักวิทยาศาสตร์คือการวิเคราะห์ตัวอย่างดินจากภูมิภาคอื่นๆ ที่มีอายุแตกต่างกัน เพื่อสร้างภาพจำลองประวัติศาสตร์การก่อตัวของระบบสุริยะชั้นในให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ข้อมูลอ้างอิง: Xinhua
- Chang’e-6 samples reveal secrets of Earth-moon asteroid bombardment
