เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2569 นับเป็นวาระแห่งความภาคภูมิใจของคนไทยอีกครั้ง กับความสำเร็จครั้งสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์เทคโนโลยีอวกาศ เมื่อดาวเทียมแนคแซท 2 (KNACKSAT-2) ถูกปล่อยเข้าสู่วงโคจรสำเร็จจากสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) ผ่านระบบ JEM Small Satellite Orbital Deployer (J-SSOD) โดยองค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA)
บุคคลสำคัญผู้อยู่เบื้องหลังภารกิจนี้คือ ดร.พงศธร สายสุจริต หรือ “อาจารย์ปอม” อาจารย์นักสร้างดาวเทียมผู้มุ่งมั่นปั้นบุคลากรรุ่นใหม่เพื่ออนาคตเทคโนโลยีอวกาศไทย
ดร.พงศธร สายสุจริต อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกลและการบิน-อวกาศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ในฐานะหัวหน้าโครงการได้เล่าถึงความเป็นมาและภารกิจของดาวเทียมว่า “ดาวเทียมแนคแซท 2 เป็นดาวเทียมที่ออกแบบและพัฒนาโดยเด็กไทย และใช้วัสดุภายในประเทศกว่า 98% โดยมีเป้าหมายในการใช้ IoT Satellite ในการเติมเต็ม IoT Network ในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดในการติดตั้งอุปกรณ์ส่งสัญญาณ Network Cellular ตามปกติ เช่น ในทะเล บนภูเขา และพื้นที่ทางการเกษตร ที่มีปริมาณผู้คนอยู่น้อย แต่มีความจำเป็นต้องใช้ระบบ IoT Solution ซึ่งจะช่วยสนับสนุนการทำงานด้านความปลอดภัย และความมั่นคงของประเทศ ของหน่วยงานทหาร การตรวจสอบข้อมูลในด้านทรัพยากร การเฝ้าระวังไฟป่า ของหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงการนำมาใช้ในธุรกิจการประมงและการขนส่งทางเรือ พาณิชย์นาวี การทำเกษตรกรรมในพื้นที่กว้างหรือห่างไกล ไม่สามารถติดตั้งอุปกรณ์ส่งสัญญานอินเตอร์เน็ตได้ จะช่วยให้ธุรกิจภาคดังกล่าวสามารถเข้าถึงข้อมูลที่มีประโยชน์ โดยผ่านระบบ Sensor ตรวจจับต่าง ๆ ในราคาที่เป็นของคนไทย ไม่ต้องจ่ายในราคาที่ซื้อจากต่างประเทศ นอกจากนี้การที่ดาวเทียมที่เราสร้างงเองได้ออกไปสู่วงโคจรจริง ทำให้มี study case ที่แท้จริงในการพัฒนาบุคลากรที่จะเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศเราต่อไป”
ปัจจุบัน ดร.พงศธร ดำรงตำแหน่งอาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกลและการบิน-อวกาศ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ และยังเป็นผู้อำนวยการสถาบันเทคโนโลยีอวกาศนานาชาติเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ (INSTED) รวมถึงผู้จัดการโครงการสร้างดาวเทียม TSC-1 (Thailand Space Consortium-1)
เส้นทางสู่ความสำเร็จนี้มีจุดเริ่มต้นย้อนไปเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2536 เมื่อ “เด็กชายพงศธร” ได้ชมการถ่ายทอดสดการส่งดาวเทียมไทยคม 1 (THAICOM 1) ขึ้นสู่วงโคจร ภาพของจรวดที่ทะยานขึ้นพร้อมกลุ่มควันมหึมาเหนือฐานปล่อย แม้จะเป็นเพียงช่วงวินาทีสั้นๆ แต่กลับจุดประกายความฝันอันยิ่งใหญ่ว่า “อยากเป็นนักสร้างดาวเทียม”
อาจารย์ปอมสั่งสมประสบการณ์ผ่านการศึกษาระดับปริญญาตรีถึงเอก ณ มหาวิทยาลัยโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น โดยมีโอกาสร่วมสร้างดาวเทียมขนาดเล็กระดับโลกอย่าง XI-IV และ Nano-Jasmin ก่อนจะกลับมาสานฝันให้ประเทศด้วยการนำทีมสร้าง “KNACKSAT” ดาวเทียมขนาดเล็กดวงแรกที่ผลิตโดยคนไทยสำเร็จในปี 2561 จนมาถึงความสำเร็จล่าสุดกับ KNACKSAT-2 ในปี 2569 นี้
ข้อมูลอ้างอิง:
- นิตยสารสาระวิทย์, หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.)
