ปิดฉากลงอย่างน่าประทับใจเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา สำหรับการประชุมคณะอนุกรรมการด้านวิทยาศาสตร์และเทคนิค (STSC) สมัยที่ 63 ภายใต้คณะกรรมการว่าด้วยการใช้ประโยชน์จากอวกาศอย่างสันติ (UN COPUOS) ประจำปี พ.ศ. 2569 ณ กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย ซึ่งปีนี้นับเป็นประวัติศาสตร์ครั้งสำคัญของประเทศไทยที่ก้าวขึ้นมามีบทบาทนำในระดับพหุภาคี
ไฮไลต์สำคัญที่ทั่วโลกจับตามองคือ การที่ประเทศไทยได้รับความเชื่อมั่นให้ดำรงตำแหน่งประธานคณะอนุกรรมการด้านวิทยาศาสตร์และเทคนิค (STSC) อย่างเป็นทางการ โดยมี ดร.ปกรณ์ อาภาพันธุ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) เป็นตัวแทนประเทศไทยในการปฏิบัติหน้าที่สำคัญนี้ ซึ่งไทยถือเป็นประเทศที่ 15 ของโลกจากสมาชิกทั้งหมด 110 ประเทศที่ได้รับเกียรติให้ดำรงตำแหน่งประธานในเวทีวิชาการและเทคนิคระดับสูงสุดของสหประชาชาตินี้
ภายใต้การนำของไทย ที่ประชุมได้ร่วมกันหารือและรายงานความคืบหน้าในประเด็นวิกฤตที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงในอวกาศ โดยเฉพาะความสำเร็จในการดำเนินงานตามแนวปฏิบัติเพื่อความยั่งยืนในระยะยาว (LTS Guidelines) ซึ่งหลายประเทศได้ประกาศใช้กฎหมายอวกาศฉบับใหม่และมาตรการบังคับให้มีการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมก่อนเริ่มภารกิจ เพื่อลดปัญหาขยะอวกาศและป้องกันการชนกันของวัตถุในวงโคจรอย่างเข้มงวด
ในด้านการปกป้องโลก ภาคีเครือข่ายเตือนภัยดาวเคราะห์น้อยสากล (IAWN) ได้รายงานกรณีศึกษาดาวเคราะห์น้อย 2024 วายอาร์ 4 (2024 YR4) ซึ่งเป็นครั้งแรกที่มีการตรวจพบวัตถุที่มีความเสี่ยงพุ่งชนโลกสูงเกินร้อยละ 1 อย่างไรก็ตาม จากการเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดทำให้ยืนยันได้ว่าโลกจะปลอดภัยจากดาวเคราะห์น้อยดวงนี้ไปอย่างน้อยอีก 100 ปี ขณะเดียวกันยังมีการติดตามการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์ในอวกาศสำหรับภารกิจห้วงลึก และการร่างระเบียบปฏิบัติเพื่อความโปร่งใสในการสำรวจดวงจันทร์ในอนาคต
นอกจากนี้ ดร.ปกรณ์ ในฐานะประธานที่ประชุม ยังได้ร่วมผลักดันเวที “UN Space Debates” เพื่อเชื่อมโยงมุมมองจากภาคเอกชนและอุตสาหกรรมอวกาศเข้าสู่กระบวนการกำหนดนโยบาย ช่วยให้ประเทศสมาชิกเข้าใจความท้าทายในการปฏิบัติงานจริง เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนานวัตกรรมและความยั่งยืน การทำหน้าที่ประธานของไทยในครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นการสร้างชื่อเสียงในด้านการทูตวิทยาศาสตร์ แต่ยังเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในการพัฒนาบุคลากรด้าน STEM และยกระดับเศรษฐกิจอวกาศของไทยให้ก้าวสู่ระดับสากลอย่างเต็มภาคภูมิ
- ข้อมูลอ้างอิง: United Nations Office for Outer Space Affairs (UNOOSA)
