วงการดาราศาสตร์และฟิสิกส์อวกาศในประเทศไทยก้าวล้ำไปอีกขั้นด้วยผลงานและการผลักดันของ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เดวิด รูฟโฟโล นักวิทยาศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญระดับโลกที่เลือกฝากรากฐานงานวิจัยไว้บนแผ่นดินไทยนานกว่าสามทศวรรษ โดยล่าสุดได้รับบทบาทสำคัญในการพัฒนาเครื่องตรวจวัดรังสีคอสมิกในอวกาศ เพื่อติดตั้งไปกับดาวเทียมในโครงการภาคีความร่วมมืออวกาศไทย หรือ Thai Space Consortium (TSC) มุ่งเน้นการศึกษาผลกระทบของพายุสุริยะที่มีต่อสุขภาพของนักบินอวกาศและความปลอดภัยของระบบดาวเทียม
เส้นทางชีวิตของอาจารย์เดวิด เริ่มต้นอย่างโดดเด่นจากการสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยชิคาโก สหรัฐอเมริกา ด้วยวัยเพียง 23 ปี หลังจากสั่งสมประสบการณ์ในฐานะนักวิจัยที่สถาบันเอนรีโก เฟอร์มี ได้เพียงไม่นาน ท่านได้ตัดสินใจเดินทางมายังประเทศไทยในปี พ.ศ. 2534 ด้วยความประทับใจในวัฒนธรรมและเล็งเห็นว่าในขณะนั้นประเทศไทยยังมีบุคลากรด้านการวิจัยฟิสิกส์อยู่น้อย จึงมุ่งมั่นที่จะถ่ายทอดความรู้และสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการ โดยเริ่มปฏิบัติหน้าที่อาจารย์ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก่อนจะย้ายมาประจำที่ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จนถึงปัจจุบัน และได้รับสัญชาติไทยอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2555
หัวใจสำคัญของงานวิจัยที่อาจารย์เดวิด บุกเบิกคือเรื่อง “รังสีคอสมิก” ซึ่งประกอบด้วยอนุภาคพลังงานสูงที่เดินทางมาจากนอกระบบสุริยะและจากดวงอาทิตย์ในช่วงที่เกิดพายุสุริยะ รังสีเหล่านี้เปรียบเสมือนภัยเงียบในอวกาศที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ทั้งระบบสื่อสารผ่านดาวเทียม การบินในระดับความสูง และที่สำคัญที่สุดคือสุขภาพของนักบินอวกาศ ซึ่งการได้รับรังสีปริมาณมากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็งหรือเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ ท่านจึงได้สร้างเครือข่ายความร่วมมือและจัดตั้ง “สถานีตรวจวัดนิวตรอนสิรินธร” ณ ยอดดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเฝ้าสังเกตการณ์อนุภาคเหล่านี้จากพื้นโลก
ก้าวสู่ภารกิจดวงจันทร์ ความร่วมมือไทย-จีน ในอุปกรณ์ “MATCH”
ความสำเร็จในการวิจัยของอาจารย์เดวิด ยังขยายผลไปสู่ระดับนานาชาติอย่างมีนัยสำคัญ ผ่านโครงการความร่วมมือสำรวจดวงจันทร์ระหว่างไทยและจีน โดยอาจารย์เดวิด เป็นหัวหน้าทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ในการพัฒนาอุปกรณ์ตรวจวัดสภาพอวกาศชื่อว่า “MATCH” (Moon-Aiming Thai-Chinese Hodoscope) เพื่อติดตั้งไปกับยานสำรวจอวกาศฉางเอ๋อ 7 (Chang’e 7) ขององค์การบริหารอวกาศแห่งชาติจีน (CNSA) ที่มีกำหนดปล่อยสู่วงโคจรและลงจอดบริเวณขั้วใต้ของดวงจันทร์ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2569
อุปกรณ์ MATCH ถือเป็นนวัตกรรมฝีมือคนไทย 100% ที่ใช้วัสดุพิเศษอย่างแมกนีเซียมอัลลอยเพื่อให้มีน้ำหนักเบาและทนทานต่อสภาวะสุดขั้วในอวกาศ ภารกิจหลักของอุปกรณ์ชิ้นนี้คือการตรวจวัดรังสีคอสมิกและอนุภาคพลังงานสูงแบบ In-situ เนื่องจากดวงจันทร์ไม่มีชั้นบรรยากาศและสนามแม่เหล็กคอยกำบังเหมือนโลก ข้อมูลที่ได้จึงมีความแม่นยำสูงมาก ช่วยให้เราเข้าใจพฤติกรรมของพายุสุริยะและการส่งผ่านอนุภาคในห้วงอวกาศลึกได้ดียิ่งขึ้น ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญในการเตรียมความพร้อมสำหรับการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์บนดวงจันทร์ในอนาคต
ความสำเร็จอันยาวนานส่งผลให้ท่านได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติมากมาย อาทิ รางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่นประจำปี พ.ศ. 2560 และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติประจำปี พ.ศ. 2565 นอกจากนี้ยังได้รับทุนวิจัยระดับนานาชาติจากหน่วยงานแอนตาร์กติกของออสเตรเลีย เพื่อศึกษาเกี่ยวกับสภาพอวกาศและฟิสิกส์อวกาศร่วมกับทีมนักวิจัยจากญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ สะท้อนให้เห็นถึงการยอมรับในระดับสากลต่อผลงานวิจัยที่กำเนิดขึ้นในไทย
การอุทิศตนของ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เดวิด รูฟโฟโล ไม่เพียงแต่เป็นการขยายพรมแดนความรู้ทางฟิสิกส์ดาราศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างแรงบันดาลใจและส่งเสริมให้นักวิจัยไทยรุ่นใหม่ได้มีโอกาสเข้าถึงเทคโนโลยีระดับสูงและการจำลองด้วยคอมพิวเตอร์ที่ทันสมัย เพื่อให้ประเทศไทยมีบทบาทสำคัญบนเวทีอวกาศระดับโลกอย่างยั่งยืน
ข้อมูลอ้างอิง:
