นาซาได้เผยแพร่ภาพถ่ายอันน่าทึ่งซึ่งบันทึกโดย กล้องโทรทรรศน์อวกาศรังสีเอกซ์จันทรา (Chandra X-ray Observatory) ที่สามารถจับภาพ “ดวงอาทิตย์วัยเยาว์” ขณะกำลังปล่อยลมดาวฤกษ์และเป่าฟองแก๊สขนาดยักษ์เข้าสู่อวกาศได้เป็นครั้งแรก นับเป็นการเปิดประตูบานใหม่สู่การทำความเข้าใจสภาพแวดล้อมของระบบสุริยะในยุคเริ่มต้น
ดาวฤกษ์ดวงนี้มีชื่อว่า เอชดี 61005 (HD 61005) อยู่ห่างจากโลกประมาณ 120 ปีแสงในกลุ่มดาวท้ายเรือ (Puppis) มันมีมวลและอุณหภูมิใกล้เคียงกับดวงอาทิตย์ของเราเป็นอย่างมาก แต่มีอายุเพียงแค่ประมาณ 100 ล้านปีเท่านั้น ซึ่งถือว่าเป็นเพียงวัยรุ่นหากเทียบกับดวงอาทิตย์ที่มีอายุราว 4,600 ล้านปี นักดาราศาสตร์ยังตั้งฉายาให้มันว่า “เดอะมอท” (The Moth) หรือ “ผีเสื้อกลางคืน” เนื่องจากเมื่อสังเกตผ่านคลื่นความถี่อินฟราเรดจะเห็นฝุ่นและเศษซากที่ล้อมรอบตัวดาวถูกพัดพากลับไปด้านหลังจนมีรูปร่างคล้ายปีกของผีเสื้อที่กำลังโบยบินอยู่กลางอวกาศ
ปรากฏการณ์ “เป่าฟอง” ที่นักดาราศาสตร์ค้นพบในครั้งนี้ เรียกว่า แอสโตรสเฟียร์ (Astrosphere) ซึ่งเป็นฟองพลาสมาและก๊าซร้อนที่เกิดจากลมดาวฤกษ์ความเร็วสูงพุ่งชนและดันก๊าซที่เย็นกว่าในสสารระหว่างดาวให้ออกไปรอบนอก โครงสร้างนี้ทำหน้าที่คล้ายกับเฮลิโอสเฟียร์ (Heliosphere) หรือเกราะป้องกันทางแม่เหล็กที่ล้อมรอบระบบสุริยะของเราเพื่อปกป้องดาวเคราะห์จากรังสีคอสมิกอันตราย เนื่องจาก HD 61005 ยังมีอายุน้อย ลมดาวฤกษ์ที่ถูกปล่อยออกมาจึงมีความเร็วมากกว่าดวงอาทิตย์ในปัจจุบันถึง 3 เท่า และมีความหนาแน่นมากกว่าถึง 25 เท่า การปะทะกันอย่างรุนแรงนี้ก่อให้เกิดการแผ่รังสีเอกซ์ออกมาอย่างชัดเจน ซึ่งตรงกับประสิทธิภาพการตรวจจับของกล้องโทรทรรศน์อวกาศจันทราที่ทำให้เราสามารถมองเห็นแนวขอบเขตของฟองแก๊สยักษ์นี้ได้อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน
การค้นพบร่วมกันโดยทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยจอนส์ฮอปกินส์ (Johns Hopkins University) และนาซาในครั้งนี้ เปรียบเสมือนการได้นั่งไทม์แมชชีนย้อนเวลากลับไปมองเห็นอดีตของดวงอาทิตย์เมื่อหลายพันล้านปีก่อน ข้อมูลเชิงลึกจากความหนาแน่นและพฤติกรรมของลมดาวฤกษ์วัยเยาว์ ไม่เพียงแต่จะช่วยอธิบายว่าเกราะป้องกันสุริยะของเราก่อตัวขึ้นมาได้อย่างไร แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยประเมินได้ว่าสภาพอากาศในอวกาศที่รุนแรงเช่นนี้ จะส่งผลต่อการก่อกำเนิดหรือพรากเอาชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์นอกระบบที่โคจรอยู่รอบ ๆ ไปหรือไม่
ข้อมูลอ้างอิง: NASA/CXC/John Hopkins Univ.
- Young ‘Sun’ Caught Blowing Bubbles by NASA’s Chandra
