นับเป็นเวลากว่า 65 ปีแล้วที่มนุษย์ได้เริ่มต้นออกเดินทางสู่ห้วงอวกาศนับตั้งแต่ภารกิจของ ยูริ กาการิน (Yuri Gagarin) แต่ตลอดเวลาที่ผ่านมา เครื่องมือวินิจฉัยโรคด้วยภาพถ่ายทางการแพทย์เพียงหนึ่งเดียวที่นักบินอวกาศใช้งานได้มีแค่เครื่องอัลตราซาวนด์ (Ultrasound) เท่านั้น เนื่องจากเครื่องเอ็กซเรย์แบบดั้งเดิมมีขนาดใหญ่โตและยากต่อการจัดท่าทางของผู้ป่วยในสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ แต่ล่าสุดนักบินอวกาศบนวงโคจรประสบความสำเร็จในการถ่ายภาพเอ็กซเรย์ (X-ray) ร่างกายของตนเองเพื่อการวินิจฉัยโรคได้เป็นครั้งแรก ซึ่งผลงานวิจัยนี้ได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสารทางการแพทย์เรดิโอโลจี (Radiology) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ดร. เชย์นา กิฟฟอร์ด (Sheyna Gifford) นักวิจัยด้านเวชศาสตร์การบินและอวกาศ (Aerospace Medicine) จากเมโยคลินิก (Mayo Clinic) เปิดเผยว่า ความสำเร็จในครั้งนี้เกิดขึ้นบนยานอวกาศเรสซิเลียนส์ (Resilience) ในภารกิจเฟรมทู (Fram2) ของบริษัทสเปซเอกซ์ (SpaceX) ซึ่งเป็นเที่ยวบินพลเรือนทั้งหมดที่ใช้เวลาโคจรผ่านแถบขั้วโลกนาน 3 วันครึ่ง ลูกเรือได้นำระบบเครื่องกำเนิดรังสีเอ็กซเรย์ดิจิทัลแบบพกพาไร้สายที่มีขนาดเล็กเป็นพิเศษขึ้นไปใช้งาน
โดยหลังจากผ่านการฝึกอบรมสั้นๆ เพียง 4 ชั่วโมง พวกเขาก็สามารถกดชัตเตอร์ถ่ายภาพเอ็กซเรย์ส่วนต่างๆ ของร่างกายตนเองได้สำเร็จ ทั้งมือ แขน หน้าอก ท้อง และกระดูกเชิงกราน ซึ่งผลลัพธ์ที่ส่งกลับมายังโลกได้รับการประเมินจากรังสีแพทย์แล้วว่ามีความคมชัดสูงและมีคุณภาพยอดเยี่ยมในระดับที่ใช้ตรวจวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำ
เคล็ดลับที่ทำให้ภาพถ่ายไม่เบลอจากการลอยไปมาในอวกาศคือการใช้เทคโนโลยีจับภาพด้วยความเร็วสูงพิเศษ แม้ว่าการจัดท่าทางและตัวรับสัญญาณในสภาวะแรงโน้มถ่วงต่ำ (Microgravity) จะเป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างมากก็ตาม นอกจากนี้ ประโยชน์ของเครื่องเอ็กซเรย์พกพายังไม่ได้จำกัดอยู่แค่การตรวจกระดูกหักของมนุษย์ในเวลาไม่ถึงนาที แต่ยังสามารถนำมาใช้ทำตรวจสอบโดยไม่ทำลายสภาพวัตถุ (Nondestructive Testing) กับฮาร์ดแวร์และอุปกรณ์สำคัญของยานอวกาศเพื่อหาจุดชำรุดที่ซ่อนอยู่ได้อีกด้วย
ในอนาคตทีมนักวิจัยตั้งเป้าจะพัฒนาความทนทานของตัวเครื่องให้รองรับแรงกระแทกตอนกลับสู่โลก รวมถึงนำระบบปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ (AI) เข้ามาช่วยวิเคราะห์ผลในกรณีที่สัญญาณ Telehealth ติดต่อกลับมายังโลกไม่ได้ ซึ่งเทคโนโลยีนี้จะช่วยดูแลความปลอดภัยให้แก่เหล่านักเดินทางอวกาศที่จะเดินทางไปตั้งถิ่นฐานบนดวงจันทร์ในโครงการอาร์ทิมิส (Artemis) และการเดินทางไกลสู่ดาวอังคาร
ข้อมูลอ้างอิง: Science Alert
- Astronauts Have Taken The First Human X‑Rays in Space
