ประเทศไทยกำลังจะจารึกประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในวงการสำรวจอวกาศระดับนานาชาติ ด้วยการเตรียมส่งอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ฝีมือคนไทยชิ้นแรกขึ้นไปโคจรรอบดวงจันทร์ อุปกรณ์ชิ้นนี้เป็นผลงานความร่วมมือครั้งสำคัญระหว่างสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) และมหาวิทยาลัยมหิดล โดยจะเดินทางไปพร้อมกับยานอวกาศฉางเอ๋อ 7 (Chang’e 7) ของประเทศจีน ภายใต้โครงการจัดตั้งสถานีวิจัยนานาชาติบนดวงจันทร์ (International Lunar Research Station: ILRS) ซึ่งมีกำหนดการปล่อยสู่อวกาศอย่างเป็นทางการในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2569
อุปกรณ์วิทยาศาสตร์ชิ้นนี้มีชื่อเต็มว่า เครื่องตรวจวัดสภาพอวกาศ (Moon-Aiming Thai-Chinese Hodoscope) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า แมตช์ (MATCH) ได้รับคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 7 อุปกรณ์วิทยาศาสตร์หลักที่จะถูกติดตั้งอยู่บนยานโคจร (Orbiter) ภารกิจสำคัญของเครื่องมือชิ้นนี้คือการตรวจวัดรังสีคอสมิก (Cosmic rays) หรืออนุภาคพลังงานสูง (High-energy particles) ที่เดินทางมาจากอวกาศอันไกลโพ้น นอกจากนี้ยังทำหน้าที่ศึกษาความสัมพันธ์ของสภาพอวกาศระหว่างดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์ เพื่อทำความเข้าใจถึงปริมาณรังสีต้นกำเนิดและกระบวนการเกิดรังสี ซึ่งข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เหล่านี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการประเมินความปลอดภัยและอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับร่างกายมนุษย์ ในแผนการสร้างฐานที่มั่นบนดวงจันทร์ในอนาคต
สาเหตุสำคัญที่นักวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องส่งอุปกรณ์เครื่องนี้ไปไกลถึงวงโคจรของดวงจันทร์ เป็นเพราะดวงจันทร์ไม่มีชั้นบรรยากาศ (Atmosphere) และไม่มีสนามแม่เหล็ก (Magnetic field) คอยห่อหุ้มเหมือนกับโลกของเรา การติดตั้งอุปกรณ์บนยานที่โคจรรอบดวงจันทร์จึงช่วยให้เซนเซอร์สามารถตรวจวัดค่าอนุภาคพลังงานสูงแบบตรงจุดกำเนิด (In-situ) ได้โดยไม่มีปัจจัยรบกวน ข้อมูลที่ได้รับจึงมีความแม่นยำกว่าการสังเกตการณ์จากเครื่องมือบนพื้นโลกหลายเท่าตัว สิ่งนี้จะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์มองเห็นความรุนแรงที่แท้จริงของพายุสุริยะ (Solar storm) ได้ล่วงหน้า และสามารถเพิ่มขีดความสามารถในการเฝ้าระวังพายุสุริยะขนาดใหญ่ที่พุ่งตรงมายังโลก เนื่องจากอนุภาคพลังงานสูงมหาศาลเหล่านี้มีฤทธิ์รบกวนสนามแม่เหล็กโลก ซึ่งสามารถสร้างความเสียหายต่อดาวเทียม เทคโนโลยีอวกาศ (Space technology) และระบบการสื่อสารโทรคมนาคมที่เราใช้งานอยู่เป็นประจำได้โดยตรง
ยานสำรวจอวกาศฉางเอ๋อ 7 มีกำหนดการถูกส่งขึ้นสู่ห้วงอวกาศด้วยจรวดลองมาร์ช 5 (Long March 5) จากศูนย์ปล่อยดาวเทียมเหวินชาง (Wenchang Space Launch Site) ในช่วงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2569 หลังจากยานเข้าสู่วงโคจรที่สมบูรณ์ คาดการณ์ว่าในช่วงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 ข้อมูลวิทยาศาสตร์ชุดแรกจากอุปกรณ์ MATCH จะถูกรีเลย์ส่งสัญญาณกลับมายังสถานีรับสัญญาณของ NARIT ในประเทศไทย เพื่อให้นักวิทยาศาสตร์ชาวไทยได้เริ่มทำการวิเคราะห์ผลเป็นครั้งแรก ภารกิจนี้นับเป็นก้าวกระโดดครั้งยิ่งใหญ่ที่สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของนักวิจัยไทยในการมีส่วนร่วมกับโครงการอวกาศระดับโลก และเป็นการสร้างฐานความรู้ด้านวิทยาศาสตร์อวกาศขั้นสูงที่จะเป็นประโยชน์ต่อมวลมนุษยชาติต่อไป
- ข้อมูลอ้างอิง: สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) / มหาวิทยาลัยมหิดล
