โครงการความร่วมมือระดับนานาชาติ UNISEC-GLOBAL เผยความคืบหน้าล่าสุดของโครงการกลุ่มดาวเทียมขนาดเล็กสำหรับการเชื่อมต่อเครือข่ายอินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง หรือ Internet of Things (IoT) นำโดยศาสตราจารย์ ชินอิจิ นากาสุกะ (Shinichi Nakasuka) จากมหาวิทยาลัยโตเกียว โดยตั้งเป้าใช้เทคโนโลยีอวกาศเพื่อรวบรวมข้อมูลจากเซ็นเซอร์บนพื้นโลก เพื่อนำมาประยุกต์ใช้แก้ปัญหาระดับโลกและช่วยเหลือสังคม พร้อมเปิดโอกาสให้ประเทศสมาชิกทั่วโลกร่วมพัฒนาอุปกรณ์ภาคพื้นดิน
แนวคิดหลักของภารกิจนี้คือการใช้ดาวเทียมที่โคจรอยู่บนอวกาศทำหน้าที่เก็บรวบรวมข้อมูลจากเซ็นเซอร์ต่าง ๆ บนพื้นโลก ทั้งเซ็นเซอร์ที่ติดตั้งอยู่กับที่และแบบเคลื่อนที่ได้ หัวใจสำคัญคือการส่งสัญญาณโดยใช้พลังงานที่ต่ำมากเพียง 20 ถึง 130 มิลลิวัตต์ ซึ่งโครงการนี้เคยประสบความสำเร็จมาแล้วจากการทดสอบรับส่งข้อมูลด้วยดาวเทียมคิวบ์แซต (CubeSat) ขนาดเล็กที่ชื่อว่าไทรคอม-วันอาร์ (TRICOM-1R) เมื่อปี พ.ศ. 2561 ข้อมูลที่ดาวเทียมรวบรวมได้จะถูกนำไปใช้ประโยชน์ในหลายมิติ ทั้งการติดตามพฤติกรรมสัตว์ป่าบนพื้นที่กว้างขวาง การใช้เครือข่ายเซ็นเซอร์ตรวจวัดอุณหภูมิเพื่อเฝ้าระวังไฟป่า การใช้เซ็นเซอร์วัดระดับน้ำเพื่อตรวจจับและเตือนภัยน้ำท่วม รวมถึงการติดตามค่าความเป็นกรดด่างและความชื้นในดินสำหรับพื้นที่เกษตรกรรม
ความโดดเด่นของโครงการความร่วมมือระดับนานาชาตินี้คือ ความยืดหยุ่นที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมสามารถเริ่มต้นจากการพัฒนาเพียงเซ็นเซอร์ภาคพื้นดิน ซึ่งถือเป็นก้าวแรกที่ทำได้ง่ายและประหยัดต้นทุนกว่าการสร้างดาวเทียมทั้งดวง แม้จะมีดาวเทียมในเครือข่ายจำนวนไม่มากก็สามารถเริ่มภารกิจได้ และหากในอนาคตมีทุนสนับสนุนเพื่อเพิ่มจำนวนดาวเทียม ก็จะยิ่งทำให้การอัปเดตข้อมูลรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา โครงการได้รับการตอบรับอย่างดีเยี่ยมโดยมีผู้เสนอแนวคิดภารกิจถึง 68 โครงการจาก 22 ประเทศสมาชิก และมีการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการด้านการออกแบบดาวเทียมอย่างเข้มข้น ล่าสุดทางโครงการประสบความสำเร็จในการทดลองส่งข้อมูลไปยังดาวเทียม IoT ของบริษัทอาร์คเอดจ์ สเปซ (ArkEdge Space) ได้เป็นที่เรียบร้อย
สำหรับก้าวต่อไป ทางโครงการเตรียมเปิดรับการทดสอบส่งสัญญาณข้อมูลไปยังดาวเทียม โดยในช่วงแรกจะเน้นการใช้คลื่นความถี่ 920 เมกะเฮิรตซ์ ซึ่งผู้เข้าร่วมจะต้องประสานงานกับหน่วยงานกำกับดูแลด้านการสื่อสารในประเทศของตนเพื่อขออนุญาตใช้คลื่นความถี่ดังกล่าว นอกจากนี้ โครงการยังให้ความสำคัญกับการสร้างมาตรฐานกลางสำหรับอุปกรณ์ส่งสัญญาณภาคพื้นดิน เพื่อให้ผู้ที่สนใจสามารถจัดหาอุปกรณ์ที่มีจำหน่ายทั่วไปในประเทศของตน หรือพัฒนาชิ้นส่วนขึ้นมาเองได้อย่างอิสระตราบใดที่ตรงตามมาตรฐานที่กำหนด โดยบริษัทอาร์คเอดจ์ สเปซ เตรียมจะประกาศช่วงเวลาจัดกิจกรรมรณรงค์ทดลองส่งข้อมูลในเร็ว ๆ นี้ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้ทดสอบการเชื่อมต่ออุปกรณ์ของตนกับดาวเทียมจริง
โครงการกลุ่มดาวเทียมขนาดจิ๋วเพื่อ IoT นี้ นับเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีอวกาศไม่ได้เป็นเพียงเรื่องไกลตัวหรือต้องใช้งบประมาณมหาศาลเสมอไป แต่เป็นเครื่องมืออันทรงพลังที่สามารถนำมาใช้รับมือกับปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมและภัยพิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม การร่วมมือกันพัฒนาเทคโนโลยีเซ็นเซอร์ภาคพื้นดินจากนานาประเทศในครั้งนี้ จึงเป็นรากฐานที่แข็งแกร่งในการสร้างเครือข่ายข้อมูลระดับโลก เพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตและช่วยเหลือมวลมนุษยชาติต่อไปในอนาคต
- ข้อมูลอ้างอิง: UNISEC-GLOBAL
